Eksik Sigorta (Under Insurance) :
Sigorta bedelinin, sigorta değerinden küçük
olmasına, eksik sigorta denir. Poliçede yazılı
sigorta bedelinin, sigortaya konu olan malın gerçek
ve makul değerinin altında olması durumudur.
Sigortalı, bilmeyerek veya daha az prim ödemek
amacıyla malın gerçek değerinin altında bir
beyanda bulunmaktadır. Eksik sigorta halinde
sigortalı, sigortanın, "uğranılan maddi kayıpların
tam anlamıyla giderilmesi" prensibinden
yeterince yararlanamamaktadır. Örneğin, tam zıya
halinde, sigorta şirketinin ödeyeceği en fazla
miktar, poliçede beyan edilmiş sigorta bedeli
kadar olacaktır. Kısmi hasarlarda da aynı durum söz
konusudur ve sigorta şirketinin ödeyeceği en
fazla hasar miktarı, eksik sigorta bedelinin, olması
gereken sigorta bedeline oranı kadardır. TTK nun
1288. Maddesinde düzenlenen bu durumlarda kısmi
bir hasarın gerçekleşmesi halinde sigorta
bedelinin sigorta deşerine oranı nispetinde hasar
ödenecektir. Enflasyona endeksli poliçe düzenlenmektedir.
Ancak bu durumda dahi, sigorta başlangıcında
sigorta bedeli ile sigorta deşerinin eşit olması
yani eksik sigorta durumunun sigorta başlangıcında
bulunmaması gerektiği unutulmamalıdır.
Entegral Muafiyet (Franchise) :
Sigorta dönemi içerisinde meydana gelen ve belli
bir miktarın altında kalan hasarın, sigortalı
tarafından; hasarın bu miktarı aşması durumunda
ise, tamamının sigorta şirketi tarafından ödenmesini
öngören muafiyet uygulamasıdır. Sigorta
bedelinin belli bir yüzdesi veya maktu olabilir. Günümüzde
pek fazla kullanılmamaktadır.
Fiyat (Rate) :
Sigorta veya reasürans teminatına karşılık
olarak ödenecek primin hesaplanmasında esas alınan
ve oran olarak ifade edilen bir terimdir. Fiyatın
sigorta bedeline veya teminata uygulanmasıyla prim
miktarı bulunmaktadır.
Genel Şartlar (General Conditions) :
TTK’ nun 1266. Maddesi uyarınca, devletin
yetkili kurumları (T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı)
tarafından her sigorta branşı için hazırlanmış
olan ve sigorta şirketlerinin bunun aksine
hareket edemeyecekleri koşullardır. Genel şart
hükümleri Yasaların emredici hükümlerine aykırı
olamaz. Genel şartların değişmesi halinde değişiklikler,
yeni genel şartların eklenmesi suretiyle yapılacak
yeni sözleşmelere uygulanır.
Gerçek Tam Ziya (Actual Total Loss) :
Sigorta konusu olan şeyin, sigorta teminatı
kapsamındaki tehlikelerden birinin gerçekleşmesi
sonucu, tamamen kullanılamaz ve onarılamaz hale
gelmesi veya temel niteliklerini kaybedecek ölçüde
hasarlanması durumudur. Bu durumda, sigorta şirketinin
azami sorumluluğu, sigorta poliçesi üzerinde
yazan miktar kadardır. Bir binanın yangın
nedeniyle kullanılamayacak hale gelmesi veya
depremde yıkılması, bir geminin batması gerçek
tam zıya örnekleridir.
Grup Hayat Sigortası (Group Life
Insurance) :
Tek bir poliçe altında, sigorta ettiren ile
belirli bir ilişkisi bulunan çok sayıda kişiye
güvence sağlayan bir hayat sigortası türüdür.
Poliçe sahibi ile sigortalılar arasındaki ilişki
genellikle işveren çalışan ilişkisidir. Grubu
oluşturan kişilerin, aynı iş yerinde çalışıyor
veya bir birliğin üyesi olmak gibi ortak özelliklerinin
olması gerekmektedir. Sözleşmeyle sigortalanan
kişiler, sigortadan yararlanan üçüncü taraf
olarak haklarını arayabilirlerse de gerçekte sözleşmeye
taraf değildirler. Genellikle, işverenlerin,
kendi iş yerinde çalışanların emeklilik
planlarına ek olarak oluşturdukları, kar paylı
veya kar payı verilmeksizin düzenlenebilen bu
planda, her çalışanın ödemek durumunda olduğu
prim, kendi maaşına göre belirlenmekte ve
teminat, ilgili kişinin emekliliğine kadar devam
etmektedir. Emeklilik planlarından ayrı, başlı
başına bir plan olarak da oluşturulabilen Grup
Hayat Sigortaları, bir yılda veya üç yılda
bir gibi belli dönemler itibarıyla, sözleşme
şartlarında değişiklik yapma hakkı saklı
kalmak kaydıyla, otomatik olarak
yenilenebilmektedir.
Grup Sigortası (Group Insurance) :
Genellikle Hayat, Sağlık ve Ferdi Kaza
Sigortaları’nda kullanılan bir sigortalama yöntemidir.
Hayatı ve sağlığı sigorta konusu olan birden
fazla kişinin, bir ana sözleşme ya da her biri
için müstakil olarak düzenlenmiş sözleşmeler
kapsamında temin edilmesi durumunu ifade
etmektedir.
Hareketli Makineler için Geniş Kasko
(Engine Plant Insurance) :
Sigorta konusu müteharrik makinelerde çarpma, çarpışma,
raydan çıkma, devrilme, düşme, yuvarlanma,
toprak kayması, toprak çökmesi, kaya düşmesi,
yangın, yıldırım, deprem, seylap, çığ
sebepleri ile meydana gelecek hasarların teminata
dahil edilmesidir.
Hasar (Damage) :
Poliçe ile garanti altına alınan risk ya da
risklerden herhangi birinin gerçekleşmesi
durumuna denir. Üzerinde menfaat kurulabilecek
herhangi bir şey veya hakkın, tazminat talebine
esas teşkil eden bir olay sonucunda uğramış
olduğu değer kaybıdır. Ancak, bu değer kaybı,
sigorta poliçesi şartları dahilinde bir
tehlikeden meydana gelmiş olsa dahi, sigorta şirketinin
karşılamakla yükümlü olduğu miktar olarak düşünülmemelidir.
Diğer bir deyişle, tazminat miktarı ile hasar
miktarı bir çok durumda farklı olabilmektedir.
Hasar / Prim Oranı (Loss Ratio) :
Ödenmiş ve muallak hasarlar toplamının kazanılmış
prime olan oranıdır. Genel anlamıyla, belli bir
hesap yılı itibarıyla hasarların prim gelirine
yüzde olarak ifade edilmiş oranını göstermektedir.
Hasar prim oranının hesabı şu şekilde yapılmaktadır:
(Ödenen Hasar + Muallak Hasar + Cari Yıl Prim
Rezervi) / (Prim + Geçen Yıldan Devreden Muallak
Hasar + Geçen Yıldan Devreden Prim Rezervi)
Hasar Fazlası Reasüransı (Excess of
Loss Reasurance) :
Bir reasürans anlaşması türüdür ve reasürör,
sigortacının yazmış olduğu işlerden elde
ettiği primin belli bir kısmı karşılığında,
o işlere ilişkin meydana gelen hasarların, önceden
saptanmış bir tutarı (sedan şirketin net
saklama payı) geçen kısmını karşılamayı
taahhüt eder. Bölüşmeli olmayan bir reasürans
türüdür. Hasar Fazlası Reasürans Anlaşmalarının
Bölüşmeli Reasürans Anlaşmalarından en büyük
farkı, sadece hasara ilişkin bir anlaşma olmasıdır.
Tek bir branş için olabildiği gibi birkaç branşa
birlikte de uygulanabilir ve özellikle kümül
oluşturan hasarlarda ve katastrofik nitelikli
hasarlarda, sigorta şirketinin koruması açısından
oldukça etkili anlaşmalardır. Reasürans şirketinin,
sedan şirketin net saklama payından sonra başlayan
ve belli bir üst limitle sınırlanan sorumluluğu,
dilimler halinde tespit edilmektedir.
Hasarı Önleme (Loss Prevention) :
Meydana gelmesi muhtemel hasarın nedenlerini araştırarak,
bu nedenleri ortadan kaldırmak üzere sigortalıya
tavsiyelerde bulunmamak, bilgi ve donanım sağlamak
ve sigorta poliçesine, tedbir öngören bazı şartlar
ilave etmek gibi sigortacı tarafından alınan
tedbirlerin tümü, hasarı önleme
faaliyetleridir. Ayrıca, hasar sonuçlarını en
aza indirme çabaları da, bu tür faaliyetlerin
kapsamında düşünülmelidir.
Hayat Sigortası (Life Insurance) :
Sigortanın yürürlüğe giriş tarihinden
itibaren kişiyi poliçe türüne göre vefat,
hayatta kalma, maluliyet veya kritik hastalıklar
gibi büyük risklere karşı güvence altına
alan; birikim priminin alındığı durumlarda
primleri yatırıma yönlendirerek, sigorta süresi
sonunda toplu para ya da emeklilik hakkı tanıyan
sigortadır.
Hesap / Muhasebe Yılı (Accounting Year)
:
Sigorta poliçesinin yürürlüğe girdiği tarih
göz önüne alınmaksızın, o poliçeye ilişkin
tahakkuk eden primin hesaba kaydedildiği takvim yılıdır.
Bir hesap yılı içerisinde, başlangıç
tarihleri farklı olan poliçelere ait primler
olabilmektedir. Örneğin, bir yıldan uzun süren
Mühendislik, Tekne İnşaat poliçelerinde, risk
devam ettiği sürece prim tahakkuk etmekte, bu
primler, başlangıç tarihleri eski olan poliçelere
ait olmakla birlikte, içinde bulunan hesap yılı
kapsamında değerlendirilmektedir.
Hükmi Tam Ziya (Constructive Total Loss)
:
Sigorta teminatı kapsamındaki tehlikelerden
birinin gerçekleşmesi sonucu, hasarı önlemek için
yapılacak masrafın, kurtarılacak değeri aşması
veya sigorta konusu olan şeyin tahmini tamir
masrafının, ekonomik maliyet sınırını geçmesi
hallerinde hükmi tam ziya durumu söz konusu
olmaktadır. Genellikle nakliyat sigortalarında söz
konusudur.
İbraname :
Bir hasar anında sigortacının sigorta sözleşmesinden
doğan borcunu yerine getirdikten sonra sigortalıdan
aldığı ve sigortalıya başka bir borcunun
olmadığını gösteren belgedir.
İhtarname :
Zamanında ödenmeyen primlerin poliçenin
iptaline yol açması söz konusu olduğundan,
prim borçlarını ödemeleri için sigortalıya gönderilen
uyarı mektubudur. Sigortalı; sigorta sözleşmesinden
doğan prim borcunu ödemediği takdirde, sigortacı
tarafından yasal formaliteleri Türk Ticaret
Kanunu’nda gösterilmiş taahhütlü bir
mektubun sigortalının yasal ev adresine gönderilmesi
suretiyle yapılan işleme denir.
İkraz :
Aksine sözleşme ile kısaltılmış olmadıkça
üç yıllık (şirketimiz uygulamalarında bu süre
iki yıl) primi ödenmiş bulunan bir birikimli
hayat sigortasında, sigorta ettirenin talebi üzerine
ve poliçenin iadesi karşılığında poliçenin
birikimleri üzerinden, sigortacı tarafından
belli bir faiz oranı karşılığında ödünç
para verilmesidir. Uzun süreli ve birikimli
sigortalarda mevcut olup, sigortalının ileriki yıllarda
poliçesinin kar paylı birikim tutarının azami
%95’ini belirlenen bir faizle borç
alabilmesidir. İkraz halinde, poliçenin tüm
hakları korunur. Sigortalı bir sonraki yıl,
borcunu ödemeden o yıla ait ikraz faizini ve bu
faiz üzerinden alınacak %5’lik gider vergisini
ödemek suretiyle sigortaya devam edebilir. Faiz
şirket tarafından serbest olarak belirlenir ve
peşin alınır.
İptal (Cancellation) :
Poliçe ile garanti altına alınan riskin taşınmasından
vazgeçilmesidir. Sigortacı veya sigortalının sözleşmeye
son vermesi durumudur. Sigortalının tehlikenin ağırlaşmamasını
sağlamak, sigorta primlerini süresinde ödemek
gibi birtakım yükümlülükleri vardır. Bu
hususlar yerine getirilmediği takdirde sigortacı
Ticaret Kanunu’nun 1297. maddesi gereğince bir
ihtarname çekerek sigorta sözleşmesini sona
erdireceğini bildirir ve yasal süre içinde
sigortalı sözünü yerine getirmezse sigorta sözleşmesini
bitirir.
Poliçe iptalinin çok çeşitli nedenleri
olabilmektedir. Sigorta edilebilir bir menfaatin
olmadığının sonradan anlaşılması, esaslı
hususa ilişkin bir yanlış beyan, poliçenin
sigortacı tarafından iptaline örnek gösterilebilir.
Sigorta teminatının, sigortalının ihtiyacına
yönelik olmadığının anlaşılması, poliçenin
sigortalı tarafından iptal edilmesinin bir
nedeni olabilir. Bazı durumlarda ise poliçe, iki
tarafın rızasıyla da iptal edilebilmektedir.
Uzun süreli hayat sigortalarında; henüz 3 yıllık
primini ödememiş sigortalarda sigorta ettirenin
gönderilen ihtarnameye rağmen 30 gün içinde
prim borcunu ödememesi halinde, poliçenin yürürlükten
kaldırılmasıdır. Bu durumda prim iadesi yapılmaz.
Bir yıl ve daha kısa süreli hayat, sağlık ve
kaza sigortalarında; Sigorta ettiren şirketçe
belirtilen süre zarfında prim borcunu ödemediği
taktirde, poliçe temerrüde düşer. Temerrüt
tarihini izleyen 15 günün sonunda prim borcu ödenmezse
poliçenin teminatları durdurulur. Durdurulma
tarihinden itibaren geçen 15 gün içinde de borç
ödenmezse, ihtara gerek kalmaksızın poliçe
iptal edilir.
İrat (Annuity) :
Yaşam boyu veya belirtilen süre boyunca
periyodik olarak gelir sağlayan yaşam sigortası
teminatıdır. Hayatta kalmaya bağlı ve karma
hayat sigortalarında sigorta süresi tamamlandığında
toplu tazminat yerine yaşam boyu veya belirtilen
süre boyunca periyodik olarak sigortalıya ödenen
emeklilik geliridir. Kişinin ölümü halinde, sözleşmede
belirtildiği takdirde, ödemeler, süre tamamlanıncaya
kadar mirasçılarına veya sigortadan yararlanan
kişi veya kişilere ödenmektedir. Bu tür
sigortalar, emeklilik planlarında oldukça sık
kullanılmaktadır.
İstikraz :
Hayat sigortası sözleşmesi genel şartlarının
“borç verme” ile ilgili maddesi hükmü gereğince
iştira (satın alma) değerli sigortaların satın
alma değerinin %95’i oranında sigortalıya borç
para verilir.
İstisnalar (Exclusion - Exception) :
Sigorta teminatları dışında kalan durumlardır.
Sigorta teminatının sınırlarını belirler.
Poliçenin genel veya özel şartlarında
belirtilen ve bütün sigortalılar için poliçe
kapsamı dışında kalan hallerdir. Bazı sigorta
sözleşmelerinde, teminat, bir liste halinde açıkça
sayılan risklerle belirlenmekte; bu tehlikelerin
dışında herhangi bir nedenden ileri gelen
hasar, hariç tutulmaktadır. Genellikle dar
kapsamlı sigorta teminatlarında bu tip bir
uygulama söz konusudur ve bu tür poliçelerdeki
“istisna” maddesi, temin edilen tehlikeler için
verilen teminatın boyutlarını sınırlamaktadır.
Geniş teminatlı sigorta sözleşmelerinde ise,
istisna edilen tehlikeler, teminatın kapsamına
dahil olmaktadır.
İş Makineleri :
Poliçeye ekli listede markası, modeli, seri
numarası ve sigorta bedeli belirtilen iş
makineleri ve ekipmanın, sigorta konusu inşaat /
montaj işinin yapılması ile ilgili olarak
riziko mahallinde bulundukları sırada, poliçe
genel şartları kapsamına giren rizikoların gerçekleşmesi
sonucu meydana gelebilecek ziya ve hasarlar, bu ek
teminatla poliçeye dahil edilir.
İş Yılı (Underwriting Year) :
Poliçenin düzenlendiği yıldır. Sigorta
muhasebesi ve uzun süreli poliçelerin değerlendirilmesi
bakımından önem taşımaktadır. Bir poliçeye
ilişkin prim ve hasarların takip eden yıl veya
yıllar içinde de gerçekleşmesi, iş yılı
hesabı açısından bir fark oluşturmaz ve bu
prim ve hasarlar, poliçenin düzenlenmiş olduğu
yıla göre değerlendirilir.
İştira (Surrender) :
Birikim priminin alındığı yaşam sigortalarında
sigorta şirketinin, poliçe özel şartlarında
yazılı asgari sürenin geçmesi ve bu süreye
ait primlerin ödenmesinden sonra sigorta
ettirenin talebi ile kar paylı birikim tutarını
ödeyerek poliçeyi satın almasıdır. Sigortalı
için, poliçenin paraya çevrilme olanağıdır.
Sigortacı tarafından sigorta ettirene tanınmış
yasal bir haktır.
Birikim priminin alındığı yaşam sigortalarında
sigorta şirketinin, poliçe özel şartlarında
yazılı asgari sürenin geçmesi ve bu süreye
ait primlerin ödenmesinden sonra sigorta
ettirenin talebi ile kar paylı birikim tutarını
ödeyerek poliçeyi satın almasıdır. Sigortalı
için, poliçenin paraya çevrilme olanağıdır.
Bunun yanı sıra, bu terim Emeklilik Sigortaları’nda
da kullanılmakta ve ilgili kişinin, emekli
gelirinin belli bir kısmından, eşi veya başka
bir kişi lehine feragat etmesi durumunu ifade
etmektedir.
Güneş Sigorta Kilis A
Acentesi 1985'ten beri
Tel: 348 813 48 22 Fax:348
814 30 57 mail:
ozmusulsigortacilik@yahoo.com