Amaç,
Kapsam ve Tanımlar (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 1-
Bu Kanunun amacı, ülke sigortacılığının geliştirilmesini,
güven içinde yürütülmesini, sigorta sektöründe
yeralan kişi ve kuruluşların mesleki kurallar içerisinde
faaliyet göstermelerini, bu sektörde yaratılacak fonların
ekonomik kalkınmaya katkısını sağlamak ve sigorta sözleşmelerinden
doğan hak ve alacakları teminat altına almak üzere
sigorta ve reasürans şirketlerinin kuruluşunu, yönetimini,
çalışma esaslarını, tasfiyelerini, murakabeleri ile
sigortacılıkla ilgili ihtisas komite ve kuruluşların
teşkilini, eksperlik, aktüerlik, acentelik, brokerlik ve
prodüktörlük faaliyetlerini ve özel sigortacılıkla
ilgili diğer hususları düzenlemektir.Bu Kanunda geçen; a)
Bakan veya Bakanlık: Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı
bulunduğu Bakan veya Bakanlığı, b) Müsteşarlık:
Hazine Müsteşarlığı'nı, c) Birlik: Türkiye
Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği'ni, d)
Sigorta Şirketi: Türkiye'de kurulmuş sigorta şirketleri
ile yabancı ülkelerdeki sigorta şirketlerinin Türkiye'deki
şubelerini, e) Reasürans Şirketi: Türkiye'de
kurulmuş reasürans şirketleri ile yabancı ülkelerdeki
reasürans şirketlerinin Türkiye'deki şubelerini, ifade
eder. Sosyal güvenlik kurumları, Türkiye İhracat
Kredi Bankası Anonim Şirketi ve özel kanunlarına göre
sigortacılık faaliyetinde bulunan diğer kuruluşlar bu
Kanuna tabi değildir. Kuruluş
ve Faaliyet İzni (22 Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile
değiştirilmiştir) Madde 2-
Türkiye'de bir sigorta veya reasürans şirketinin
kurulması, yabancı ülkelerde kurulmuş bir sigorta veya
reasürans şirketinin Türkiye'de faaliyette bulunması
Bakanlığın iznine tabidir.Türkiye'de kurulacak sigorta
veya reasürans şirketlerinin; a) Münhasıran
sigortacılık veya reasürans işleri yapmak üzere
anonim ortaklık şeklinde kurulmaları, b) Kurucularının
taksirli suçlar hariç olmak üzere affa uğramış
olsalar dahi ağır hapis veya beş yıldan fazla hapis
yahut sigortacılık mevzuatına aykırı hareketlerinden
dolayı hapis veya birden fazla ağır para cezasına mahkûm
edilmemiş olmaları; cezası ne olursa olsun zimmet,
ihtilas, rüşvet, irtikap, hırsızlık, dolandırıcılık,
sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi
yüz kızartıcı suçlar ile resmi ihale ve alım satımlara
fesat karıştırma, istimal ve istihlak kaçakçılığı
dışında kalan kaçakçılık suçları, Devlet sırlarını
açığa vurma, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına
teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymemiş, iflas
ve konkordato ilan etmemiş olmaları, c) Ödenmiş
sermayelerinin 10.3 trilyon
liradan az olmaması (Sigorta
Murakabe Kanununa ilişkin 8sayılı
tebliğ ile değişiklik,10 Mayıs 2003-25104 R.G.), d)
Hisse senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması ve
nama yazılı olması, e) Anasözleşmelerinin bu Kanun
hükümlerine uygun olması, şarttır. Sigorta şirketleri,
ortak sayısı 200'den az olmamak üzere kooperatif şirketlerin
tabi olduğu esaslara göre karşılıklı (mütüel) şirket
olarak da kurulabilir. Yabancı sigorta şirketleri Türkiye'de
ancak şube açmak suretiyle faaliyet gösterebilirler. Şube
açmak suretiyle faaliyet gösterecek yabancı sigorta ve
reasürans şirketlerinin Türkiye'ye ayrılan ödenmiş
sermayelerinin bu maddenin ikinci fıkrasının üçüncü
bendine göre belirlenen tutardan az olmaması ve
faaliyette bulundukları ülkelerde sigortacılık
yapmaktan yasaklanmamış olmaları şarttır. Türkiye'de
şube açmak süretiyle faaliyette bulunan yabancı
sigorta şirketleri, ikinci şubelerini açtıkları
tarihten itibaren en geç bir ay içinde Müsteşarlığa
ayrıca bir beyanname vererek Türkiye'deki şubelerinden
birini diğer şubeleri temsile yetkili ve sorumlu yönetim
merkezi olarak göstermek zorundadırlar. Bunların ikinci
ve müteakip şubeleri izne tabi değildir. Bakanlık
bu maddede yazılı asgari sermaye tutarını Devlet İstatistik
Enstitüsü Toptan Eşya Fiyatları Endeksi artış oranını
aşmamak kaydıyla arttırmaya yetkilidir. Türkiye'de
faaliyette bulunacak yerli ve yabancı sigorta ve reasürans
şirketlerinin kurulmalarına, yurtiçinde ve yurtdışında
şube açmalarına ve her türlü faaliyetlerine ilişkin
diğer usul ve esaslar yönetmelik ile düzenlenir. Ruhsat
Verilmesi ve İptali (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 3-
Sigorta ve reasürans şirketleri, sigorta ve reasürans
faaliyetine başlamadan önce Müsteşarlıktan ruhsat
almak zorundadırlar. Bu ruhsat, sigorta şirketlerine
faaliyet göstermek istedikleri her branş için ayrı ayrı
verilir. Ruhsat, ticaret siciline tescil ve Türkiye çapında
basımı ve dağıtımı yapılan günlük en az iki
gazete de ilan ettirilir. Sigorta ve reasürans şirketlerinin; a)
Aralıksız olarak bir yıldan fazla süre ile yeni
sigorta ve reasürans sözleşmesi akdetmemeleri, b)
Kuruluş veya ruhsatın verilmesine ilişkin şartların
ortadan kalkması, c) Bu Kanun'un 20'nci maddesi uyarınca
gerekli görülmesi, d) Bu Kanuna göre sözleşme
yapma ve prim tahsil yetkisi verilmesi mümkün olmayan kişilerle
bu yetkileri kapsayan acentelik sözleşmesi yapmaları, e)
Sigortacılık mevzuatına aykırı hareketleriyle,
sigorta şirketinin emin bir şekilde çalışmasını
veya sigortalıların hak ve menfaatlerini tehlikeye düşürdüklerinin
tesbiti, hallerinde, Müsteşarlıkça sürekli veya
bir yıldan fazla olmamak üzere geçici olarak ilgili
branşta veya bütün branşlarda ruhsatları iptal
edilebilir. İptal keyfiyeti, ticaret siciline tescil
ve Türkiye çapında basımı ve dağıtımı yapılan günlük
en az iki gazetede ilân ettirilir. Gerekli görülen
hallerde ruhsat iptali Resmi Gazetede de ilân olunur. Teşkilat (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 4-
Sigorta ve reasürans şirketlerinin yönetim kurulları
genel müdür dahil beş kişiden az olamaz. Genel müdür,
yönetim kurulunun doğal üyesidir. Yabancı sigorta
ve reasürans şirketlerinin Türkiyedeki merkez şubelerinde
yönetim kurulu yetki ve sorumluluklarını taşıyan ve
şube müdürünün de dahil olduğu en az üç kişilik
bir müdürler kurulu kurulur. Yönetim kurulu ve müdürler
kurulu üyelerinin yarıdan fazlasının en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş olmaları ve sigortacılık,
bankacılık, iktisat, işletmecilik, muhasebe, hukuk,
maliye matematik, istatistik, veya mühendislik alanlarının
en az birinde bilgi ve deneyim sahibi kimselerden seçilmeleri
şarttır. Sigorta ve reasürans şirketlerinin denetçileri
ikiden az olamaz. Denetçilerin, en az dört yıllık yüksek
öğrenim görmüş olmaları ve sigortacılık, bankacılık,
iktisat, hukuk, maliye, işletmecilik veya muhasebe
alanlarının birinde bilgi ve deneyim sahibi kişilerden
seçilmeleri şarttır. Sigorta ve reasürans şirketlerinin
genel müdür ve yardımcılarının en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş olmaları ve genel müdürlüğe
atanacakların en az 10 yıl, genel müdür yardımcılığına
atanacakların ise en az 7 yıl sigortacılık, bankacılık,
iktisat, işletmecilik, muhasebe, hukuk, maliye,
matematik, istatistik, veya mühendislik alanlarının az
birinde bilgi ve deneyim sahibi olmaları, yabancı
sigorta ve reasürans şirketlerinin Türkiye'deki merkez
şube müdürleri ile müdür yardımcılarının genel müdür
ile genel müdür yardımcılarında aranan nitelikleri taşımaları
şarttır. Sigorta veya reasürans şirketlerinde yönetim
veya müdürler kurulu başkanı, üyesi, denetçi, genel
müdür, genel müdür yardımcısı ile imza yetkisini
haiz görevli olarak çalıştırılacak kişilerin bu
Kanunun 2'nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde
sayılan nitelikleri taşımaları şarttır. Hayat
grubunda faaliyet gösteren sigorta şirketleri aktüer çalıştırmak
zorundadırlar. Anasözleşme
Değişikliği (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 5-
Türkiye'de kurulmuş sigorta ve reasürans şirketlerinin
anasözleşmelerinin değiştirilmesinde Müsteşarlığın
uygun görüşü aranır. Müsteşarlıkça uygun görülmediği
takdirde değişiklik tasarıları genel kurul gündemine
alınamaz ve genel kurulda görüşülemez. Sicil Memuru,
Müsteşarlığın uygun görüşü olmaksızın anasözleşme
değişikliğini Ticaret Siciline tescil edemez. Yabancı
Şirketlerin Mütekabiliyet Esasları Madde
6-(15.6.1993
tarih, 510 Sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmıştır.) Sigorta
Grupları (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 7-
Sigortacılık faaliyetleri, hayat sigortaları ve hayat dışı
sigortalar olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Bakanlık,
bu ana gruplara girecek sigorta branşlarını tespite ve
değişen ihtiyaçlara göre yeni sigorta branşlarını
tesise yetkilidir. Tesis edilen sigorta branşları Resmi
Gazete'de ilân edilir. Sigorta şirketleri, hayat
sigortaları ve hayat dışı sigortalar ana gruplarından
sadece birinde faaliyet gösterebilirler. Hisse,
İntifa veya Oy Kullanma Haklarının Edinilmesi (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 8-
Bir gerçek veya tüzel kişinin, bir sigorta veya reasürans
şirketinin sermayesinin %10 veya fazlasını temsil eden
payları edinmesi ile bir ortağa ait payların bu şirketlerin
sermayesinin %10'unu, %20'sini, %33'ünü ya da %50'sini aşması
sonucunu doğuran hisse edinimleri ve bir ortağa ait
payların yukarıdaki oranların altına düşmesi
sonucunu veren hisse devirleri Müsteşarlığın iznine
tabidir. Bu hükme aykırı olarak pay defterine yapılan
kayıtlar hükümsüzdür. Bir sigorta veya reasürans
şirketinin sermayesinin %10 ve daha fazlasına sahip
olacak ortakların kurucularda aranan nitelikleri taşıması
şarttır. Bu nitelikleri kaybeden ortaklar temettü hakkı
dışındaki ortaklık haklarından yararlanamazlar. Bu
durumda diğer haklar Birlik tarafından kullanılır. İntifa
hakkı ile oy hakkının edinilmesinde de bu madde hükümleri
uygulanır. Bu maddenin uygulanmasında; a) Bir gerçek
kişi ile eşi ve reşit olmayan çocuklarına, bunların
yönetim ve denetim kurullarında bulundukları ya da sınırsız
sorumlu ortağı oldukları şirketlere, b) Kamu tüzel
kişilikleri hariç olmak üzere bir tüzel kişinin veya
yukarıdaki bentte sayılanların doğrudan veya dolaylı
olarak sermayelerinin yüzde 25 ve daha fazlasına sahip
oldukları ortaklıklara,ait hisse ve diğer haklar bir kişiye
ait sayılır.
Acenteler (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 9-
Her ne ad altında olursa olsun sigorta şirketine tabi
bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak,
belli bir yer veya bölge içinde, daimi bir surette Türkiye'deki
sigorta şirketlerinin sigorta sözleşmelerine aracılık
eden veya bunları sigorta şirketi adına yapan gerçek
veya tüzel kişilere sigorta acentesi, sigorta
acentelerinin acentelik faaliyetleriyle ilgili olarak
tayin ettikleri gerçek veya tüzel kişi acentelere ise
tali acente denir. Tali acentelik tesisi için sigorta şirketinin
yazılı izni gerekir.Bu Kanunun 2'nci maddesinin ikinci fıkrasının
(b) bendinde sayılan niteliklere sahip olmayan kimseler,
acentelik yapamazlar; acentelere ortak olamazlar; tüzel
kişi acentelerin yönetim ve denetim kurullarında görev
alamazlar. Sigorta şirketlerinin yönetim kurulu başkan
ve üyeleri ile müdürler kurulu üyeleri ve şirket adına
imza atmaya yetkili olanlar, görevli bulundukları
sigorta şirketinin acenteliğini veya tali acenteliğini
yapamazlar; bu acentelerin yönetim ve denetim kurullarında
görev alamazlar; bu acentelere ortak olamazlar ve
bunlardan ücret karşılığı herhangi bir iş <?xml:namespace
prefix = "st1" ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags"
/>kabul
edemezler. Bu sınırlandırmalar sözkonusu kimselerin eş
ve velayeti altındaki çocukları için de geçerlidir. Sigorta
sözleşmeleri yapma ve prim tahsil etme yetkileri sigorta
şirketlerine aittir. Bu yetkiler acentelik sözleşmesinde
belirtilmek kaydıyla sigorta acentelerine devredilebilir.
Tali acentelere sözleşme yapma ve prim tahsil etme
yetkileri verilemez.Sigorta acentelerine verilecek
yetkilerin kapsam ve sınırı sigorta şirketlerince,
tali acentelere verilecek yetkilerin kapsam ve sınırı
ise sigorta acentelerince usulü dairesinde tescil ve ilân
olunur. Tescil ve ilândan önce acentelik faaliyetinde
bulunulamaz.Sigorta şirketleri sözleşme yapma ve prim
tahsili etme yetkisi verdikleri acentelerini, yetkilerin
kapsam ve sınırının ticaret siciline tescil tarihinden
itibaren on beş gün içinde Sicile kaydedilmek üzere
Birliğe bildirmek zorundadırlar. Acenteler sigorta
tazminatı ve tazminata ilişkin avans ödeyemezler.
(Bu fıkra Anayasa Mahkemesi'nin 11 Mart 1999, tarih K.
1999/3 s. kararı ile iptal edilmiştir. 25 Mart
1999-23650 R.G.) Sözleşme yapmaya ve prim
tahsiline yetkili sigorta acenteleri, acentelik dışında
başka bir ticari faaliyetle uğraşamazlar. Bu hüküm sözleşme
yapmaya ve prim tahsiline hayat sigortaları ve zorunlu
sigortalarla sınırlı olarak yetki verilen acenteler
hakkında uygulanmaz. Sigorta acentelik yapamayacak
olanlara acentelik yetkisi veren sigorta şirketleri hakkında
3 'üncü maddenin ikinci fıkrasının (d) bendi hükmü
uygulanır. Bankalar, bu maddenin 3, 4 ve 8'inci fıkralarına
tabi değildir. Acentelerde aranılacak niteliklere,
bunların işe başlamalarına, yapamayacakları işlere,
teminat tesisine ve diğer faaliyetlerine, acentelere
yetki devrine ve Birlik nezdinde tutulacak sözleşme
yapmaya ve prim tahsiline yetkili sigorta acenteleri
siciline ilişkin usul ve esaslar, Birliğin görüşü alınarak
yönetmelikle düzenlenir. (Bu
fıkra Anayasa Mahkemesi'nin 24 Ekim 1995 tarih, K.1995/56
s. kararı ile iptal edilmiştir. 8 Kasım 1995-22457
R.G.) Değişikliklerin
Bildirilmesi (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 10-
Sigorta ve reasürans şirketleri, bu Kanunun 2,3,4üncü
maddelerinde yazılı hususlarda meydana gelecek değişiklikleri,
değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren 1 ay içinde
Müsteşarlığa bildirmek zorundadırlar. Yabancı
sigorta ve reasürans şirketlerinin Türkiye'deki merkez
şubeleri, merkezleri ile ilgili devir, birleşme,
tasfiye, bir veya birden fazla sigorta dalındaki sigortacılık
faaliyetlerinin durdurulması veya sona erdirilmesi gibi
esaslı değişiklikleri de ayrıca bildirmek zorundadırlar. İzin
ve tasdike tabi hususlardaki değişiklikler Müsteşarlığın
tasdikiyle yürürlüğe girer. Yabancı
Şirketlerin Merkezlerine Ait Değişikliklerin
Bildirilmesi Madde 11(11
Haziran 1987 tarih, 3379 Sayılı Kanun ile yürürlükten
kaldırılmıştır.) Teminat (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 12-
Sigorta şirketleri, sigorta sözleşmelerinden doğan
taahhütlerine karşılık olmak üzere, sigorta primleri
ile orantılı olarak teminat göstermek zorundadırlar. Hastalık
ve ferdi kaza sigortaları ile diğer hayat dışı
sigortalarda, her hesap dönemi sonu itibariyle Türkiye'de
akdedilmiş sigortalardan fesih ve iptaller çıkarıldıktan
sonra kalan prim tutarının %20'sinden çok olmamak üzere
Müsteşarlıkça tesbit edilen oranda teminat tesis
edilir. Müşteşarlık, hesap dönemine bağlı kalmaksızın
yürürlükte bulunan sözleşme tutarları ile orantılı
olarak teminat tesis edilmesini isteyebilir. Sigorta şirketlerinin
hayat branşında göstereceği teminat, hayat sigortalarının safi
primleri üzerinden ayrılan matematik karşılıkları
toplamından hayat sözleşmeleri üzerine yapılmış
ikrazların düşülmesinden sonra kalan tutar ile hayat
muallak tazminat karşılıkları ve tahakkuk etmiş kâr
payları ihtiyat toplamıdır. Müsteşarlık, hayat branşında
gösterilecek teminatları kısmen veya tamamen kaldırmaya
yetkilidir. Yeni kurulan şirketler, teminat tesis dönemine
kadar ödenmiş sermayelerinin %20'si oranında teminat
tesis ederler. Sigorta şirketlerinin tesis edecekleri
teminatlar herhalükarda ödenmiş sermayelerinin
%20'sinden az olamaz. Teminat olarak kabul
edilebilecek değerlerin toplam teminat içerisindeki
azami payı, hesap tarzı, miktarı, değerleme esasları,
değer düşüş marjı, tesis dönem ve süreleri, bu
teminatlara ilişkin blokaj, deblokaj ve değiştirme
usulleri ile teminatlara ve hayat grubuna ilişkin diğer
hususlar yönetmelikle belirlenir. Teminat
Tesisi (22 Haziran
1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 13-
Teminat olarak gösterilen Türk Lirası ve dövizler ile
menkul değerler Müsteşarlıkça uygun görülecek
bankalarda Müsteşarlık adına bloke edilir ve Müsteşarlığın
izni alınmaksızın hiç bir suretle iade olunmaz. Bloke
kıymetlerin işlem tarihindeki değerleri esas alınarak
aynı değerde başka bir kıymetle değiştirilmelerinde
izin aranmaz. Teminat olarak gösterilecek
gayrimenkuller, teminat gösterilecekleri miktar için, Müsteşarlık
lehine birinci derece ve sırada ipotek edilir. Müsteşarlık,
teminat olarak gösterilen bütün aktiflerin değer
takdirini yeniden yaptırmaya ve teminat eksikliklerini
tamamlatmaya veya teminat olarak tesis ettirilen değerlerin
değiştirilmesini istemeye yetkilidir. Kıymet takdiri
masrafları ilgili şirkete aittir. Sigorta şirketlerinin
tesis ettikleri teminat eksik olduğu takdirde, bloke
edilmiş değerlerin faiz, temettü ve benzeri
gelirlerinden eksik kısma tekabül eden
kısım teminatın tamamlanmasına kadar serbest bırakılmaz.
Müsteşarlık bu gelirleri sigorta şirketlerine ödemeye
yetkili veya görevli kişi ve kuruluşlardan teminatın
tesis edildiği bankaya bloke etmelerini isteyebilir. Bu
kişi ve kuruluşlar blokajla birlikte, hak sahiplerine
karşı borçtan kurtulurlar. Teminat olarak gösterilen
değerlerdeki değişmeler dolayısıyla veya başka
herhangi bir nedenle teminat fazlası olması halinde bu
fazlalık Müsteşarlıkça serbest bırakılır. Bankalar,
nezdlerinde tesis edilen teminata ilişkin hususları
tesis tarihinden itibaren en geç beş iş günü içinde
Müsteşarlığa bildirmekle yükümlüdürler. Teminatın
Kullanılması (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 14-
Teminat, sigortalıların alacaklarına karşılık teşkil
eder ve sigorta şirketlerinin tasfiyesi veya iflası
halinde öncelikle tesis edildiği sigorta branşındaki
sigortalıların alacaklarının ödenmesine tahsis
edilir; artan kısım, diğer branşlara ait bulunan
teminata eklenir. Sigorta şirketlerinin
faaliyetlerine son verdiği branşlara ait teminatları o
branşa ait tüm borçlarının ödenmiş olması şartıyla
Müsteşarlıkça serbest bırakılır. Teminatlar,
sigortalıların tüm alacakları ödenmeden iflas veya
tasfiye masasına dahil ve başka nitelikteki alacaklar için
dava edilemez veya icra takibine konu olamaz. Teminat Olarak Kabul
Edilebilecek Kıymetler (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir). Madde 15-
Aşağıdaki kıymetler teminat olarak kabul edilebilir: a)
Türk lirası olarak nakden tevdiat ve Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankasınca alım satım konusu yapılan dövizler, b)
Devlet iç ve dış istikraz tahvilleri, Hazine bonoları,
gelir ortaklığı senetleri ile Devletçe ihraç edilecek
diğer menkul değerler, c) Sermayesinin en az %51'i
Devlete ait şirketlerin hisse senetleri, d) Müsteşarlıkça
kabul edilen diğer sermaye piyasası araçları, e)
Sigorta şirketlerinin Türkiye'de sahip olduğu
gayrimenkuller. Bir şirket tarafından ihraç edilmiş
menkul kıymetlerin tutarı toplam teminat içinde %10'u aşamaz. Gayrimenkuller,
toplam teminatın yarısını geçemez ve değerlerinin
%80'i oranında teminat kabul
edilir. Teminat
Akçeleri karşılığı Menkul Kıymet Blokajı Madde
16- (15
Eylül 1993 tarih, 510 sayılı KHK ile yürürlükten
kaldırılmıştır.) Teminat
Akçeleri karşılığı Gayrimenkullerin Blokajı Madde
17- (15
Eylül 1993 tarih, 510 sayılı KHK ile yürürlükten
kaldırılmıştır.) Riyazi
İhtiyatların Serbest Bırakılması Madde
18- Hesap senesi içinde, hayat branşındaki
tahsilatını tecavüz edecek surette bu branşta sigortalılara
tediye yapmak mecburiyetinde kalan şirketlerin mezkur
branşa ait riyazi ihtiyat akçeleri karşılıklarından,
mütecaviz miktar dahilinde Hazine Müsteşarlığı'nca
tensip edilecek kısım serbest bırakılır. Hak
Sahiplerince Aranmayan Paralar (11
Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) Madde 19-
Yaşama ve ölüm şartlı can sigortalarında ödenmesi
gereken paralar ödemeyi gerektiren tarihten itibaren 10 yıl
içinde hak sahipleri tarafından aranmamış ise, onuncu
yılı takip eden yılbaşından itibaren altı ay içerisinde, Tasfiye
ve iflas işlemlerinin devamı sırasında hak
sahiplerinden müracaat etmeyenler olursa, sigorta şirketlerinin
bunlara ödemek zorunda oldukları paralar, müracatları
halinde ödenmek üzere, son bilançonun tanziminden önce, Sahiplerinin
ad ve kimlikleri ile bilinen adreslerini ve hak kazandıkları
para miktarını gösterir şekilde tanzim olunacak bir
cetvel ile Hazine Müsteşarlığı emrine Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasına tevdi olunur. Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasına yatırılan bu paralar iki
sene içinde sahipleri tarafından aranmadığı takdirde
Devlete intikal eder. Mali
Bünyenin Güçlendirilmesi (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 20-
Bir sigorta veya reasürans şirketinin tesis etmesi
gereken teminatı ya da karşılıkları tesis edememesi
yahut sözleşmelerden doğan yükümlülüklerini yerine
getirememesi veyahut şirketin mali bünyesinin sigortalıların
hak ve menfaatlerini tehlikeye düşürecek şekilde zayıfladığının
herhangi bir suretle tesbit edilmesi hallerinde Bakan,
uygun bir süre vererek ilgili şirketten; a)
Sermayenin artırılmasını, varsa ödenmemiş kısmının
ödenmesini, sermayeye mahsuben şirkete ödeme yapılmasını
veya kâr dağıtımının durdurulmasını, b) İştiraklerin
veya sabit değerlerin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasını, c)
Reasürans anlaşmalarının ve saklama paylarının oran
ve miktarlarının değiştirilmesini, d) Tespit
edilecek gündemle genel kurulun toplantıya çağrılmasını, e)
Mali bünyesinin güçlendirilmesine yönelik benzeri diğer
tedbirlerin alınmasını, isteyebilir. Yönetim
kurulu veya müdürler kurulu bu yönde gerekli tedbirleri
almak ve aldığı karar ve tedbirleri aylık raporlar
halinde Müsteşarlığa bildirmek zorundadır. Birinci
fıkraya göre talep edilen hususların yerine
getirilmemesi veya bu tedbirlerin uygulanmasına rağmen
mali bünyedeki zayıflamanın devam etmesi yahut şirketin
mali bünyesindeki zayıflamanın bu tedbirlerle dahi
herhangi bir suretle düzeltilmesine imkân bulunmadığının
tespit edilmesi halinde Bakan; a) Mali bünyeyi zayıflatan
karar ve işlemlerin yönetim veya müdürler kuruluna ait
olması halinde, yönetim veya denetim veya müdürler
kurulu üyelerinden bir kısmını veya tamamını görevden
alarak veya yönetim veya denetim veya müdürler kurulu
üye sayısını arttırarak bu kurullara üye atamaya, b)
Sigorta veya reasürans şirketinin yeni sigorta veya reasürans
sözleşmesi yapma yetkisini kaldırmaya, c) Şirketin
faaliyette bulunduğu sigorta branşlarından birine veya
tamamına ait sigorta portföyünün teminat ve karşılıkları
ile birlikte başka şirket veya şirketlere devrine karar
vermeye, d) Şirketin ruhsatını iptal etmeye (Bu
fıkra Anayasa Mahkemesi'nin 23 Mayıs 1996 tarih,
K.1996/16 s. kararı ile iptal edilmiştir. 20 Temmuz
1996-22702 R.G.) yetkilidir. Ruhsatnamenin
İptali Madde 21- (15
Eylül 1993 tarih, 510 sayılı KHK ile yürürlükten
kaldırılmıştır.) Faaliyete
Son Verilmesi ve Tasfiye (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 22-
Sigorta ve reasürans şirketleri, faaliyetlerine son
vermek ve işlemlerini tasfiye etmek istedikleri taktirde,
Bakanlıktan izin alarak durumu Türkiye çapında basımı
ve dağıtımı yapılan günlük en az iki gazete ile ilân
ve sigortalılar ile alacaklılarına tebliğ etmek
zorundadırlar. Faaliyetlerine son vermek üzere izin
alan şirketlerin ruhsatları, izin tarihinden itibaren
kendiliğinden geçersiz olur ve bu husus Ticaret Sicili
Gazetesinde ilân edilir. Müsteşarlık, lüzümu
halinde, iflas idare memurları ile tasfiye memurlarının
değiştirilmesini talep edebilir. Faaliyete son verme
ve tasfiye işlemlerinin yürütülmesi sırasında
teminatların ve reasürans yolu ile ödenecek tazminatların
öncelikle sigortalıların alacaklarına tahsisi için Müsteşarlıkça
gerekli tedbirler alınır. Tasfiye halinde, en son ilân
tarihinden itibaren bir yıl geçtikten ve bütün yükümlülüklerin
yerine getirildiğinin belgelendirilmesinden sonra,
teminatlar ilgililere iade olunur. Sigortalılar,
teminatlarla karşılanmamış olan alacakları için
iflas masasına üçüncü sırada iştirak ederler. Iflas
Halinde Hayat Portföyünün Devri ve Teminatların
Tamamlanması (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 23-
Bir sigorta şirketinin iflası halinde, hayat sigorta
portföyünün bütün hak ve yükümlülükleriyle
devrini kabuleden
bir veya birkaç şirket bulunduğu takdirde, tasfiye
neticesi beklenmeksizin Müsteşarlığın izniyle devir
yapılır. Iflas eden şirketin pörtföyü ile
birlikte teminatlar da devredilir veya devralan şirket
tarafından tesis olunur. Birleşme,
Devir ve Portföy Devri (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 24-
Bir sigorta şirketinin bir veya birkaç sigorta şirketi
ile birleşmesi, aktif ve pasifleri ile başka bir şirkete
devrolunması, sigorta portföyünü kısmen veya tamamen
diğer bir sigorta şirketine devretmesi Bakanlığın
iznine bağlıdır. Reasürans şirketleri de bu hükme
tabidir. Portföy devrine ilişkin anlaşma, sigortalıların
hak ve menfaatlerine zarar veren hükümler taşıyamaz. Bu
anlaşmada; devredilecek sigorta sözleşmeleri ve bu sözleşmeler
ile ilgili tüm hususlar; portföy ile devredilecek varlıklar
ve özellikle portföyle ilgili karşılıklar, yatırım
gelirleri ve teminatların tabi olacağı hükümler ve
portföy devrinin geçerli olacağı tarih açıkça
belirtilir.Birleşme, devir ve portföy devri talepleri,
Resmi Gazete'de ve Türkiye çapında basımı ve dağıtımı
yapılan günlük iki gazetede birer hafta ara ile en az
ikişer defa yayınlanmak suretiyle duyurulur. İlân
tarihinden itibaren üç ay içerisinde gerekçeleri ile
itiraz etmeyen sigorta ettirenler devir işlemini uygun görmüş kabul
edilirler. Sigortalı veya lehdarın değiştirilemeyeceği
sigorta sözleşmelerinde itiraz hakkı sigortalı veya
lehdara aittir. Portföy devrinin sigorta ettiren veya
sigortalı ve lehdarlara hangi usul ve esaslara göre
tebliğ edileceği Müsteşarlıkça tesbit edilir. Bu
Kanuna göre devredilen portföyle ilgili olarak devreden
tarafından tesis edilen teminat, devralan tarafından
varsa eksiği de tamamlanarak ayrıca tesis ettirilmesi
kaydıyla serbest bırakılır.Aktif ve pasifleri ile başka
bir şirkete devir olunan, portföylerini devreden, başka
bir şirketle birleşen, ruhsatları geçersiz olan
sigorta ve reasürans şirketlerinin bu durumları, Müsteşarlıkça
Ticaret Sicili Gazetesinden başka Resmi Gazete'de ve Türkiye
çapında basımı ve dağıtımı yapılan günlük en az
iki gazetede ilân ettirilmek suretiyle duyurulur. Karşılıklar (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 25-
Sigorta ve reasürans şirketleri yangın ve mühendislik
sigorta branşlarında verilen deprem teminatı karşılığında
aldıkları ve kendi saklama paylarında kalan primlerle
bu primlerin net gelirlerini on beş yıl süre ile deprem
hasar karşılığı olarak ayırmak zorundadırlar.Deprem
hasar karşılıkları ayrılmasına esas primler ve prim
gelirlerinin hesaplanma usulleri ile karşılık oranı Müsteşarlıkça
belirlenir. Sigorta ve reasürans şirketleri, bir yıldan
uzun süreli hayat sigortaları ve deprem teminatları dışındaki
taahhütleri için cari rizikolar karşılığı; tüm
sigorta dallarındaki muallak hasarları için muallak
hasar karşılığı ayırmak zorundadırlar.Cari
rizikolar karşılığı, yürürlükte bulunan sözleşmeler
için tahakkuk etmiş primlerden komisyonlar düşüldükten
sonra kalan tutarın gün esasına göre ertesi yıla
sarkan kısmından oluşur; ancak poliçe bazında cari
rizikolar karşılığının ayrılamaması halinde hesap
dönemi itibariyle tahakkuk eden primlerden iptal ve süresi
sona eren sözleşmelere ait primlerin düşülmesinden
sonra kalan tutar üzerinden nakliyat branşında asgari
%25, diğer branşlarda asgari %33.5 oranlarında cari
rizikolar karşılığı ayrılır. Muallak hasarlar
karşılığı, tahakkuk etmiş ve hesaben tespit edilmiş
tazminat bedellerinden veya bu hesap yapılmamışsa
tahmini değerlerinden ibarettir. Sigorta şirketleri,
sigorta acenteleri ve sigortalılar üzerindeki prim
alacakları için muhtemel zararlar karşılığı ve
hayat branşında faaliyet gösteren sigorta şirketleri Müsteşarlığın
uygun göreceği genel kabul
görmüş aktüerya hesaplarına göre matematik karşılık
ayırmak zorundadır. Karşılıklar ile bunların
kullanımına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle
tesbit edilir.
Prim
ve Tarifeler (22 Haziran 1994-21968
R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 26-
Hayat sigortaları ve süresi bir yılı aşan sağlık sigortaları ile zorunlu
sigortalar dışında kalan sigorta sözleşmelerinde uygulanacak tarifeler
sigorta şirketi tarafından serbestçe belirlenir. Bakanlık, sigorta tarife
ve talimatlarını ve aracılık komisyon hadlerini tespit ve ilana, sigorta
tarifelerini tasdike tabî tutmaya, zorunlu sigortaların tarifelerini serbest bırakmaya
ve bu hususlarla ilgili tüm tedbirleri almaya yetkilidir. Sigorta şirketleri
ve sigorta aracılığı hizmeti yapan gerçek ve tüzel kişiler; tanzim
edilecek sözleşme, tecditname, zeyilname ve sair işlemler dolayısıyla
sigortalılara veya sigorta emrini verenlere tarifeleri dışında doğrudan doğruya
veya dolaylı olarak her ne şekilde olursa olsun risturn ve iskonto yapamıyacakları
gibi, bu nitelikte telakki edilecek terk, tenzil ve ödemelerde bulunamazlar ve
bu gibi menfaatler sağlayamazlar. (Bu fıkra Anayasa Mahkemesi'nin 7 Haziran 1999 tarih, K.1999/21 s. kararı ile iptal edilmiştir. 27 Temmuz 1999-23768 R.G.) Bu
Kanuna ve diğer kanunlara göre yapılması zorunlu kılınan sigortaların
primleri ile bunların tarife ve talimatları Bakanlıkça tespit olunur ve
Resmi Gazete'de yayımlanır. Hayat sigortası ile süresi bir yılı aşan
sağlık sigortasının tarifeleri ile prim, formül ve cetvellerinin uygulamaya
konulabilmesi Müsteşarlığın onayına bağlıdır Sigorta şirketleri, özellik
arzeden sigorta konuları dışında uygulayacakları tarifelerini tespit etmek
ve müşterilerinin emrine hazır tutmak zorundadırlar. Sigorta priminin peşin
tahsili esastır. Primin taksitle ödenmesi kararlaştırıldığında taksit
tutar ve vadeleri poliçe ile birlikte yazılı olarak sigorta ettirene
bildirilir veya bu şartlar poliçe üzerine yazılır. Prim taksit ve ödeme
esasları ile sigorta aracılığı hizmeti yapanlara ödenecek komisyon ve diğer
ödemelerin azami miktarı; primlerin tahsiline ve intikaline ilişkin diğer
usul ve esaslar, Birliğin görüşü alınarak Müsteşarlıkça belirlenir.
(Bu fıkra Anayasa Mahkemesi'nin 7 Mayıs 1997 tarih, K.1997/47 s. kararı ile
iptal edilmiştir. 20 Ekim 1997-23146 R.G.). Sigorta
Acenteleri Tarafından Tahsil Edilen Primler ve Sigorta Acentelerine Sağlanacak
Menfaatler (22 Haziran 1994-21968
R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 27-
Sigorta acenteleri, bir hafta süresince tahsil ettikleri primlerin komisyon ve
ilgili vergiler düşüldükten sonra kalan kısmını, en geç ertesi haftanın
son iş gününün bitimine kadar sigorta şirketine intikal ettirmek zorundadırlar.
Tahsil ettiği sigorta primini sigorta şirketine bu süre içerisinde intikal
ettirmeyen, ilgili mevzuatın asgari peşin tahsilat ve azami vade şartlarına
ilişkin hükümlerine aykırı işlem yapan veya sigorta şirketince kendisine
verilen yetkilerin dışına çıkarak sözleşme akdeden sigorta acentelerinin
acentelik yetkileri sigorta şirketi tarafından kaldırılır ve bu husus
sicile işlenmek üzere gerekli bilgi ve belgelerle Birliğe bildirilir. Tahsil
ettiği primleri sigorta şirketine intikal ettirme yükümlülüğüne uymayan
sigorta acenteleri bu yükümlülüklerini yerine getirmedikçe sigorta
acentelik faaliyetine devam edemezler. . (Bu fıkra Anayasa Mahkemesi'nin 30 Ekim 2001 tarih, K.2001/345 s. kararı ile iptal edilmiştir. 16 Ocak 2002-24642 R.G.)
Bu madde hükmü uyarınca, acentelik yetkisi aynı yıl içinde ikinci defa
kaldırılan acentelere, bu Kanunun 9'uncu maddesinin ikinci fıkrası hükmü
saklı kalmak kaydıyla, bir daha sözleşme yapma ve prim toplama yetkisi
verilemez.Bu hükme aykırı hareket eden sigorta şirketleri hakkında 3'üncü
maddenin ikinci fıkrasına göre işlem yapılır.
(Bu fıkra Anayasa Mahkemesi'nin 30 Ekim 2001 tarih, K.2001/345 s. kararı ile
iptal edilmiştir. 16 Ocak 2002-24642 R.G.) Genel
Şartlar, Tarife ve Talimat ve Sigorta Sözleşmesi (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 28-
Sigorta sözleşmeleri, Müsteşarlıkça onaylanan genel şartlara uygun olarak
yapılır. Sigorta poliçeleri, genel şartları kapsayacak şekilde düzenlenir. Sigorta
şirketleri, kişi ya da kuruluşları sigorta sözleşmesi yapmak için davet
veya teşvik amacıyla gerçeğe aykırı, yanıltıcı veya aldatıcı beyan ve
tahminde bulunamazlar; her çeşit tarife, broşür, izahname ve diğer belgeler
ile reklam ve ilânlarını, taahhütleriyle sigortalıya sağlayacakları hak
ve menfaatlerin sınır ve kapsamı dışında bir anlayışa neden olacak şekil
ve surette düzenleyemezler. Acente, broker ve prodüktörler de yukarıdaki
fıkra hükmüne uygun hareket etmek zorundadırlar. Bir sözleşmenin
unsurları içerisinde taraflardan birinin bu sözleşmede yeralan herhangi bir
hususta sigorta yaptırmaya zorunlu tutulduğu hallerde, sözleşmeye sigortanın
belirli bir şirkete yaptırılmasına ilişkin olarak konulmuş şartlar hükümsüzdür. Hayat
sigortalarına ilişkin sözleşmelerin yapılmasına dair teklifnamenin sigorta
şirketine ulaştığı tarihten itibaren 30 gün içinde sigorta şirketi tarafından
red edilmemesi halinde sigorta sözleşmesi yapılmış olur. Sigorta şirketleri,
ilk defa uygulamaya koyacakları sigorta teminat şart ve esaslarını,
uygulamaya başlamadan en geç onbeş gün önce Müsteşarlığa göndermek ve
mevzuata ve sigortacılık esaslarına aykırı bulunan veya sigortalıların
korunması açısından uygulanmalarında sakınca görülen sigorta teminat şart
ve esaslarını, Müsteşarlığın talebi halinde değiştirmek zorundadırlar. Yurtdışında
Yaptırılabilecek Sigortalar ve Zorunlu Sigortalar(22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 29-
Türkiye'de yerleşik gerçek veya tüzel kişiler, Türkiye'deki sigortalarını,
münhasıran Türkiye'de faaliyette bulunan ruhsatlı sigorta şirketlerine ve Türkiye'de
yaptırmak zorundadırlar. Ancak, a) İhracat ve ithalat konusu olan
mallar için nakliyat sigortaları, b) Uçak, helikopter ve gemilerin; dış
kredi ile satın alındığı takdirde borcu ödeninceye kadar, yurtdışından
finansal kiralama yoluyla getirilmesi halinde ise finansal kiralama sözleşme süresi
ile sınırlı olmak üzere yaptırılacak tekne sigortaları, c) Gemilerin
sorumluluk sigortaları, d) Hayat sigortaları, e) Kişilerin Türkiye
haricinde iken seyahatleri sırasında yaptıracakları ferdi kaza, hastalık ve
motorlu taşıt sigortaları, yurt dışında da yapılabilir. Gerektiği
taktirde bu sigortalara ilişkin esaslar Müsteşarlıkça belirlenir. Bakanlar
Kurulu, kamu yararı açısından gerekli gördüğü hallerde zorunlu
sorumluluk sigortaları ihdas edebilir. Bakanlık, zorunlu sigortaların tarife
ve talimatlarını tespit eder. Zorunlu sigortalara ilişkin uygulama esasları,
Bakanlar Kurulu kararlarında belirtilir. Sigorta şirketleri, faaliyet gösterdikleri
branşlarla ilgili zorunlu sigortaları yapmakla yükümlüdürler. Mesleki
nitelikte olsun veya olmasın bir faaliyetin icrası ya da bir şeyin kullanılması
için izin veya ruhsat vermeye, bunları denetlemeye yetkili merciler, bu işlerle
ilgili zorunlu sigortaların yaptırılıp yaptırılmadığını araştırmak
ve denetlemekle yükümlü olup, zorunlu sigortaları yaptırmayanların bu izin
ve ruhsatlarını iptale de yetkilidirler. Sigorta
Denetleme Kurulu (22 Haziran 1994-21968
R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 30-
Sigorta ve reasürans şirketleri ile sigortacılık işlemi yapan veya sigortacılık
alanında faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişiler, bu Kanun ve diğer
kanunların sigortacılıkla ilgili hükümleri yönünden Sigorta Denetleme
Kurulu'nun denetimine tabidir. Sigorta ve reasürans şirketlerinin
faaliyetleri, varlıkları, iştirakleri, alacakları, özkaynakları, borçları
ile mali
bünyeyi ve idari yapıyı etkileyen diğer tüm unsurların tespit ve tahlili
Kurul uzman ve uzman yardımcıları ile aktüer ve aktüer yardımcıları
tarafından yapılır. Kurul Başkanı da, kurul uzmanı sıfat ve yetkisine
sahiptir. Sigorta şirketleri, her yıl Mayıs ayının sonuna kadar
Denetleme Kurulu'nun giderlerine karşılık olarak, yıllık prim tahakkuklarından,
iptaller düşüldükten sonra kalan safi
primler tutarının binde üçü oranında denetleme aidatı öderler. Bakanlık
gerekli gördüğü takdirde bu oranı azaltabilir.(Bu fıkra 5217 sayılı Özel Gelir ve Özel Ödeneklerin Düzenlenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile değiştirilmiştir. 23 Temmuz 2004-25531 R.G.).
Denetleme
aidatı olarak tahsil edilen tutarlar genel bütçeye özel gelir kaydedilmek üzere
Hazine Müsteşarlığının merkez ödemelerini yapan saymanlık müdürlüğü
hesaplarına yatırılır. Özel gelir kaydedilen bu tutarlar, münhasıran
Sigorta Denetleme Kurulu hizmetlerinde kullanılmak üzere Maliye Bakanlığınca
Hazine Müstearlığı bütçesine özel ödenek kaydedilir. Bu suretle ödenek
kaydedilen miktarlardan yılı içinde harcanmayan tutarları ertesi yıl bütçesine
devren özel gelir ve ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir. Zamanında
yatırılmayan denetleme aidatlarının tahsilatında 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır (Bu
fıkra 5217 sayılı Özel Gelir ve Özel Ödeneklerin Düzenlenmesi ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun ile değiştirilmiştir. 23 Temmuz 2004-25531 R.G.) Faaliyet Raporu Madde 31- (15
Eylül 1993 tarih, 510 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmıştır.) Bilgi
Verilmesi ve İbraz Yükümlülüğü (22
Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 32-
Sigorta denetleme uzman ve uzman yardımcıları ile aktüer ve aktüer yardımcıları;
sigorta ve reasürans şirketleri ile bunların iştirakleri sigorta aracıları
ve bankalar da dahil olmak üzere diğer gerçek ve tüzel kişilerden bu Kanun
hükümleri ile ilgili görecekleri bütün bilgileri istemeye; bunların tüm
defter, kayıt ve belgelerini incelemeye yetkili olup bunlar da istenilen
bilgileri incelemeye hazır bulundurmakla ve ibrazla yükümlüdür. Devlet
daire ve kuruluşları, Birlik, Türkiye Motorlu Taşıtlar Bürosu ve benzeri
kuruluşlar, görevleri ile ilgili istenecek her türlü bilgiyi gizli de olsa,
sigorta denetleme uzman ve yardımcıları ile aktüer ve aktüer yardımcılarına
verirler. Sigorta Tetkik Kurulu Madde 33- (15
Eylül 1993 tarih, 510 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmıştır.) İhtisas
Komiteleri (22 Haziran 1994-21968
R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 34-
Müsteşarlık, Kanunun gerekli kıldığı tarife ve talimatlar ile sigortacılığın
geliştirilmesi için araştırma ve inceleme yaptırılması amacıyla sigortacılık
konusunda bilgi ve uzmanlık sahibi kişilerden oluşacak ihtisas komiteleri
kurabilir. Komitelerin giderleri, Bakanlıkça onaylanacak esaslar uyarınca
Birliğe üye şirketler tarafından karşılanır. Komitelerin çalışma
esasları hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir. Tetkik Kurulu ve Tarife Komitesi Talimatnamesi Madde 35- (15
Eylül 1993 tarih, 510 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmıştır.) Türkiye
Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği (11
Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) Madde 36-
Bu kanunun mer'iyete vazîı tarihinden itibaren üç ay içinde sigortacılık
meslekinin inkişafı, sigorta şirketleri arasında tesanüt temini ve haksız
rekabeti bertaraf edecek tedbirleri ittihaz ve tatbik etmek maksadıyla hükmi
şahsiyeti haiz bir sigorta ve reasürans şirketleri birliği kurulur. Birlik
kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olup, merkezi İstanbul'dadır. Türkiye'de
çalışan bütün sigorta ve reasürans şirketleri kuruluş işlemlerinin
tamamlanmasından ve ruhsatnamelerinin alınmasından itibaren üç ay içinde
birliğe üye olmaya mecburdurlar. Birlik 1'inci fıkrada belirtilen amaçlar
dışında hiçbir faaliyet gösteremez, siyasetle uğraşamaz, siyasi partiler,
sendikalar ve derneklerle ortak hareket edemez. Birliğin organları, Birlik
Başkanı, Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Disiplin Kurulu ve Denetim Kuruludur. Genel
Kurul, sigorta ve reasürans şirketlerinin genel müdürleri veya şirketi
temsile yetkili kişilerden oluşur. Birlik Başkanı, 9 asıl ve 9 yedek üyeden
oluşan Yönetim Kurulu, 3 asıl, 3 yedek üyeden oluşan Disiplin Kurulu ve 3
asıl ve 3 yedek üyeden oluşan Denetim Kurulu, Genel Kurul tarafından seçilir.
Birlik Başkanı Yönetim Kurulunun başkanıdır. Birliğin organ seçimleri
bu Kanunda öngörülen esaslar çerçevesinde yargı gözetimi altında gerçekleştirilir.
Seçim yapılacak genel kurul toplantısından en az onbeş gün önce seçimlere
katılacak üye sigorta ve reasürans şirketleri ile temsilcilerini belirleyen
liste, toplantının gündemini, yerini, gününü, saatini ve çoğunluk olmadığı
takdirde yapılacak ikinci toplantıya ilişkin hususları belirten bir yazı
ile birlikte üç nüsha olarak Yüksek Seçim Kurulunca belirlenecek seçim
kurulu başkanı hakime tevdi edilir. Hakim gerekli incelemeyi yaparak listeyi
ve diğer hususları onaylar; bir sandık kurulu başkanı ve iki sandık kurulu
üyesi ile bunlar için birer yedek üye atar. Oy verme işlemi gizli oy açık
tasnif esaslarına göre yapılır. Seçim süresinin sonunda, seçim sonuçları
tutanakla tespit edilip seçim sandık kurulu başkanı ve üyeleri tarafından
imzalanır. Tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki gün içinde seçimlere
yapılacak her türlü itirazlar hakim tarafından aynı gün incelenir ve kesin
olarak karara bağlanır. Birlik, sigortacılık mesleğinin geliştirilmesi
maksadıyla sigortacılık alanında araştırma amacına yönelik kuruluşlar
kurabilir, kurslar açabilir, seminer, konferans gibi eğitim faaliyetlerinde
bulunabilir, Hazine Müsteşarlığı'nın izni ile tüzelkişiliğe haiz
sigortacılıkla ilgili bürolar oluşturabilir. Memleket içinde ve dışında
sigortacılıkla ilgili meslek kuruluşlarına üye olabilir. Birliğin
organlarının görevleri, çalışma esas ve usulleri, selahiyetli organlarının
alacağı kararların uygulanması esas ve usulleri ile bu maddenin uygulanmasına
dair sair hususlar Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğinin görüşü
alınarak Hazine Müsteşarlığı'nca çıkarılacak yönetmelikle gösterilir. Türkiye
Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğinin masraflarına İştirak payları
üye şirketlerinin 1 yıl zarfında Türkiye dahilinde elde ettikleri direkt
prim gelirleri toplamına göre yönetmelikteki esaslar dairesinde hesap edilir
ve paylaştırılır. Masraf iştirak payları bildirim tarihinden itibaren
üç ay içinde ödenmediği takdirde icra yoluyla tahsil olunur Masraf iştirak
paylarının ödenmesine dair kararlar İcra ve İflas Kanununun 68'inci
maddesinde yazılı resmi belge niteliğindedir. Üçüncü fıkrada
belirtilen yasaklara uymayan Birliğin sorumlu organlarının görevlerine son
verilmesine ve yerlerine yenilerinin seçilmesine Adalet Bakanlığının,
Hazine Müsteşarlığı'nın teklifine dayanarak veya doğrudan doğruya isteği
uyarınca bulundukları yer Cumhuriyet savcılığının açacağı dava üzerine
o yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesince basit usule göre yargılama yapılarak
karar verilir ve dava engeç üç ay içinde sonuçlandırılır. Mahkemece
yukarıdaki fıkrada yazılı organların görevlerine son verilmesi halinde
kararda ayrıca, görevlerine son verilen organları bu Kanunda yazılı
usullere göre seçecek Genel Kurulu toplamak üzere Birlik Genel Kurulu
delegeleri arasından beş kişi de görevlendirilir. Seçim, görevlendirilen
bu beş kişi tarafından bir ay içinde sonuçlandırılır. Görevlendirilen
bu beş kişi bu fıkrada yazılı süre içinde görevlerine son verilen
organlar gibi görevli ve yetkili olup, aynı şekilde sorumludurlar. Bu fıkra
hükmüne göre seçilecek yeni organlar eski organların görev sürelerini
tamamlarlar.Hazine Müsteşarlığı'nın bu Kanun uyarınca Birlik organlarının
karar ve işlemleri hakkındaki tasarruflarına Birliğin organları tarafından
uyulması zorunludur. Bakanlığın tasarruflarını kanuni bir sebep olmaksızın
yerine getirmeyen veya eski kararda direnme niteliğinde yeni bir karar veren ya
da Kanunun zorunlu kıldığı işlemleri Bakanlığın uyarısına rağmen
yerine getirmeyen Birlik organları hakkında da 11 ve 12'nci fıkralar hükümleri
uygulanır. Görevlerine son verilen organ üyelerinin Kanunda yazılı ceza
sorumlulukları saklıdır. Bu organların yukarıdaki fıkra gereğince görevlerine
son verilmesine neden olan tasarrufları hükümsüzdür. Türk Devletinin
varlık ve bağımsızlığının, ülkenin ve milletin bölünmez bütünlüğünün,
toplumun huzurunun korunması ve Devletin Anayasada belirtilen temel
niteliklerini tehdit edici faaliyetlerin önlenmesi bakımından gecikmesinde
sakınca bulunan hallerde mahallin en büyük mülki amiri Birliğin sorumlu
organlarını geçici olarak görevden uzaklaştırabilir. Görevden uzaklaştırma
kararı dayanakları ile birlikte üç gün içinde onbirinci fıkrada sözü
edilen mahkemeye bildirilir. Mahkeme, görevden uzaklaştırma kararının
yerinde olup olmadığını, dosya üzerinde inceleyerek bu konudaki kesin kararını
en geç on gün içinde verir. Mahkemece görevden uzaklaştırmanın yerinde
olduğuna karar verilmesi halinde onikinci fıkra hükümleri uygulanır. Diğer Sigorta ve Reasürans Aracıları (22 Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 37-
Sigorta sözleşmelerinde sigortalıyı temsil ederek ve sigorta şirketinin seçiminde
tamamen tarafsız ve bağımsız davranarak, tehlikelerin sigorta edilmesi için
sigorta sözleşmesi yapmak isteyenlerle sigorta şirketlerini bir araya
getiren, sigorta sözleşmesinin akdinden önceki gerekli hazırlık çalışmalarını
yapan ve gerektiğinde bu anlaşmaların uygulanmasında, özellikle tazminatın
ödenmesinde yardımcı olan gerçek veya tüzel kişilere sigorta brokeri, bu işleri
sigorta şirketleri ile reasürans şirketleri arasında yapanlara da reasürans
brokeri denir. Sigorta ve Reasürans brokerlerinin Müsteşarlıktan ruhsat
almaları zorunludur. Sigorta ettiren ve sigortacıya bağlı olmaksızın çeşitli
sigorta dallarında sigorta olmak isteyenlere bilgi vererek sigorta sözleşmesinin
şartlarını müzakere ve tehlikenin konusu ve özelliklerine göre sigorta
teklifnamesini hazırlamada yardımcı olan ve çalışmalarının karşılığı
olarak komisyon alan gerçek veya tüzel kişilere prodüktör denir. Prodüktörlerin
faaliyette bulunabilmek için Birlikten Prodüktörlük Belgesi almaları
zorunludur. Broker ve prodüktörler acentelik yapamazlar. Sigortacılık
mevzuatına aykırı hareketlerinden dolayı hapis veya birden fazla ağır para
cezası ile cezalandırılanlar ile emniyeti suistimal, dolandırıcılık, karşılıksız
çek keşidesi, hırsızlık, zimmet, ihtilâs, rüşvet, irtikap, sahtekârlık
gibi yüz kızartıcı suçlardan dolayı mahkûm olanlar, müflisler ve
konkordato ilân edenler, brokerlik ve prodüktörlük yapamazlar ve brokerlik
ve prodüktörlük yapan tüzel kişilere ortak olamazlar. Brokerlerin ve
Prodüktörlerin işe başlamalarına, kuruluşlarına, faaliyetlerine ve
yapamayacakları işlere ilişkin usul ve esaslar ve defter, belge ve kayıt düzeni
ile ilişkin diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir. Aktüerler ve Sigorta Hasar Eksperleri ve Yeşil Kart Hasarları (22 Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 38-
İstatistik ve olasılık hesapları yoluyla sigorta rizikolarını ve
primlerini hesaplayan kişilere aktüer; sigorta edilen rizikoların gerçekleşmesi
sonucunda ortaya çıkan kayıp ve hasarların miktarını, nedenlerini ve
niteliklerini tespit ile mutabakatlı kıymet, ön ekspertiz ve gözetim gibi işlemleri
mutad meslek halinde yapan kişilere sigorta hasar eksperi denir. Aktüerlik
ve sigorta hasar eksperliği yapabilecek kişilerin nitelikleri, çalışma usul
ve esasları ile aktüerlik ve sigorta hasar eksperlik mesleğinin düzenlenmesine
ilişkin diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir. Sigorta hasar eksperleri,
görevlerini açıklık, doğruluk ve tarafsızlık içinde yapmak ve sigortalılar
ile sigorta şirketleri arasında taraf oldukları izlenimini yaratacak fiil ve
hareketlerden kaçınmak zorundadırlar. Sigorta hasar eksperleri,
taraflardan birisi ile arasında tarafsızlığını şüpheye düşürecek önemli
nedenler veya taraflardan birisi ile Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun
245'inci maddesinin 1, 2 ve 3 numaralı bentlerinde yazılı derecelerde akrabalığı
veya bir iş ortaklığı varsa, eksperlik görevini kabul edemezler. Yurt dışında
sigortalanmış bulunan ve yerel bürolarca geçerli sigorta sertifikalarını
taşıyan motorlu kara taşıt araçları tarafından Türkiye'de neden olunan
hasarların tespiti, Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu eksperleri tarafından yapılır.
Bu hasarların tedvir ve tesviyesi; Türkiye'de geçerli Zorunlu Mali Sorumluluk
Sigortası limitlerine kadar, münhasıran Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu'na
aittir. Kayıt Düzeni, Bilanço ile Kâr ve Zarar Cetvelinin İlgili Mercilere Gönderilmesi ve İlânı ile Mali Bünyeye İlişkin Rasyolar (22 Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 39-
Sigorta ve reasürans şirketleri, hesaplarını ve yıllık bilançoları ile kâr
ve zarar cetvellerini Birlik tarafından hazırlanarak Müsteşarlıkça uygun görülecek
tek düzen hesap planı, tip bilanço ve kâr ve zarar cetvelleri ile bunların
uygulanma ve düzenleme esaslarına ilişkin izahnameye uygun olarak tutmak ve düzenlemek
zorundadırlar. Bu belgelerdeki değişiklikler de aynı usule tabidir. Müsteşarlık,
sigorta ve reasürans şirketleri ile acenteler ve diğer sigorta ve reasürans
aracılarının Türk Ticaret Kanunu'nun veya Vergi Usul Kanunu'nun zorunlu kıldığı
defterlerden başka, bazı işlemlerin özel bir deftere kaydetmelerini istemeye
ve defterlerin düzenlenmesiyle ilgili usul ve esasları tesbite yetkilidir. Sigorta
sözleşmeleri ve bu sözleşmelere ilişkin primler, primlere ilişkin iptal,
tahsilat ve taksitlendirme gibi hususlar, hesaplarda, her bir poliçe itibariyle
ayrı ayrı gösterilir. Sigorta ve reasürans şirketleri, bilançoları ile
kâr ve zarar cetvellerinin denetçilerince onaylanmış birer örneğini, genel
kurullarının onayladığı tarihten itibaren bir ay içinde ve yurt çapında
basımı ve dağıtımı yapılan günlük iki gazete ile ilân etmek ve
bunlarla birlikte yönetim kurulu ve denetçi raporlarının birer örneğini Müsteşarlığa
ve Birliğe göndermek zorundadırlar. Türkiye'de şube açmak suretiyle
faaliyette bulunan yabancı sigorta ve reasürans şirketlerinin faaliyetlerine
ait bilançoları ile kâr ve zarar hesapları Türkiye'deki yönetim merkezleri
tarafından düzenlenir ve müdürler kurulu tarafından onaylı olarak birinci
fıkradaki mercilere verilir ve aynı fıkraya göre ilân olunur. Bu şirketlerin
merkezlerinin bilançoları ile kâr ve zarar cetvelleri de kurulu bulundukları
ülkede yetkili organlarınca onaylandıkları tarihten itibaren aynı mercilere
gönderilir. Hayat sigorta şirketleri tarafından gönderilecek bilanço ile
kâr ve zarar cetveline, yetkili bir aktüer tarafından onaylanacak matematik
karşılıkları ve sigortalılara dağıtılacak kâr payının özetini gösteren
bir belge eklenir. Gerçeğe uygun olmadığı, aldatıcı veya yanlış düzenlendiği
Müsteşarlıkça tesbit edilen bilanço, kâr ve zarar hesaplarının düzeltilmiş
şekli, durumun tebliğinden itibaren ilgili şirketçe on gün içinde ilânın
yapıldığı gazetelerde yayınlanır. Sigorta ve reasürans şirketleri,
Birliğin görüşü alınarak Müsteşarlık tarafından belirlenecek esaslara
ve örneğe uygun olarak hesap özeti düzenlemek zorundadırlar. Hesap özetleri,
genel müdür ile sorumlu muhasebeci tarafından imza edilmiş ve denetçiler
tarafından ve hayat sigorta şirketlerinde ayrıca bir aktüer tarafından
onaylanmış olarak, Müsteşarlıkça belirlenecek süreler içinde Müsteşarlığa
ve Birliğe gönderilir. Müsteşarlık sigorta ve reasürans şirketlerinin; 1)
Mali bünyeleri ve kaynaklarının kullanımı ile ilgili düzenlemeler yapmaya
ve oranlar tesisine, 2) Yükümlülük karşılama yeterliliklerinin sağlanması
için gerekli özkaynak miktarını belirlemeye, 3) İştiraklerine, menkul
değerlere, gayrimenkullere ve diğer kıymetlere yatırabilecekleri kaynaklarının
miktar veya oranlarını belirlemeye, 4) Belirleyeceği esaslar ve örneklere
uygun olarak her türlü bilgi, cetvel, rapor ve mali tablolar istemeye, gerekli
görüldüğü takdirde mali tabloları yayınlatmaya, 5) Yükümlülük karşılama
yeterliliğinin tesis edilemediği durumlarda prim ve hasarlarla orantılı
olarak teminat ayırtmaya ve bununla ilgili usul ve esasları tesbite, 6)
Konsolide mali tablolar hazırlamaları için gerekli düzenlemeleri yapmaya,
konsolidasyona tabi olacak doğrudan ve dolaylı iştirakleri ile yönetim ve
denetimine sahip oldukları ortaklıkları, faaliyet alanları ve iştirak
oranları itibariyle belirlemeye ve konsolide mali tabloların ilan
edilmesi ile ilgili usul ve esasları tesbite, 7) Bağımsız dış denetim
kuruluşlarınca denetlenmelerini düzenlemeye, yetkilidir. Tâbiiyet Şartı Madde 40- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır.) Sigorta Şirketlerinin Faaliyet Sahası ve Aktif Azaltıcı İşlemler Yasağı (22 Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 41-
Sigorta şirketleri bizzat iştigal konularıyla ilgisi olmayan taahhüt ve işlemlere
girişemezler. Sigorta şirketlerinin ortakları ve çalışanları şirket
statüsü veya genel kurul veya yönetim kurulu kararıyla saptanan hükümler
dahilinde personele yapılan ödemeler, yardım veya verilen avanslar hariç şirket
kaynaklarını dolaylı veya dolaysız olarak kullanamaz, aktifin değerini düşüren
işlemlerde bulunamazlar. Sigorta şirketleri kendi borçları veya sigorta işlemlerinden
doğanlar hariç olmak üzere personeli, ortakları, iştirakleri veya diğer kişi
veya kurumlar lehine mal varlığını teminat olarak gösteremez, kefil olamaz
ve kredi sağlayamazlar. Cezai Müeyyideler (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) Madde 42-
3'üncü maddedeki mecburiyetlere aykırı olarak ruhsatname almaksızın
sigorta muameleleri yapanlar 5.000.000.- liradan 50.000.000.- liraya kadar ağır
para cezası ile cezalandırılırlar. Aynı fiilin ikinci defa işlenmesi
halinde üç aydan bir seneye kadar hapis cezası ile birlikte yukarıdaki para
cezasının iki katına hükmolunur. Ruhsat alıp da, usulü dairesinde
tescil ve ilân ettirmeksizin sigorta muameleleri yapanlara 500.000.- liradan
5.000.000.- liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. Madde 43- (11 Haziran 1987 tarih ve 3379 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır.) Madde 44- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) 10'uncu
maddedeki değişikliklerin bildirilmesi mecburiyetini yerine getirmeyenlerle
bildirim mecburiyetinin yerine getirilmesine rağmen Bakanlıkça tasdik
edilmemiş değişiklikleri uygulayanlara 500.000.- liradan 5.000.000.- liraya
kadar ağır para cezası hükmoulunur.Bakanlıkça tasdik edilmesi gereken işlemleri
bildirim mecburiyetini yerine getirmeden uygulayanlara verilecek ceza
1.000.000.- lira ağır para cezasından aşağı olamaz. Madde 45- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir)12'nci
maddeye aykırı olarak sabit ve mütehavvil teminat akçelerini kasden tesis
etmeyenlere veya kasden noksan hesap veya tesis edenlere, 5.000.000.- liradan
25.000.000.- liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. Aynı fiilin
ikinci defa işlenmesi halinde altı aydan üç seneye kadar hapis cezası ile
birlikte yukarıdaki para cezasının iki katına hükmolunur. Madde 46- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) 3'üncü
maddenin 2'nci fıkrası ile 13, 16 ve 17'nci maddelerindeki mecburiyetlere
riayet etmeyenler 1.000.000.- liradan 5.000.000.- liraya kadar ağır para cezası
ile cezalandırılırlar. Aynı fiilin ikinci defa işlenmesi halinde yukarıdaki
para cezasının iki katına hükmolunur. Madde 47- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) 19
uncu madde hükümlerine aykırı hareket edenlere 500.000.- liradan
5.000.000.-liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. Aynı fiilin ikinci
defa işlenmesi halinde hükmolunacak para cezası yukarıdaki cezanın iki katıdır. Madde 48- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) 25,
26 ve 27'nci maddeler ile 26'ncı maddede belirtilen yönetmelik hükümlerine
aykırı haraket edenlere 2.500.000.- liradan 12.500.000.- liraya kadar ağır
para cezası hükmolunur.Aynı fiilin ikinci defa işlenmesi halinde hükmolunacak
ağır para cezası yukarıdaki cezanın iki katıdır. Madde 49- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) 28'inci
maddedeki memnuiyetlere aykırı hareket edenlere 500.000.- liradan 5.000.000.-
liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. Aynı fiilin ikinci defa işlenmesi
halinde hükmolunacak ağır para cezası yukarıdaki cezanın iki katıdır. Madde 50- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) 29'uncu
madde hükmüne aykırı hareket edenlere 500.000.- liradan 2.500.000.- liraya
kadar ağır para cezası hükmolunur. Ancak hükmolunacak para cezası, ödenen
primin on mislinden az olamaz. Madde 51- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) Sigorta
ve reasürans şirketlerinin itibarını kırabilecek veya şöhretine zarar
verebilecek bir hususu isnat edenler veya bu yolda asılsız haberler yayanlar
bir aydan üç aya kadar hapis ve 250.000.- liradan 1.000.000.- liraya kadar ağır
para cezasına mahküm edilirler. Bu fiilin Basın Kanununda yazılı neşir
vasıtalarından biri ile veya radyo veya televizyon yolu ile işlenmesi
halinde, iki aydan altı aya kadar hapis ve 1.000.000.- liradan 5.000.000.-
liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. Madde 52-
Bu kanunun tatbikini murakabe vazifesi ile mükellef olanlar ile bu tekilatta çalışan
diğer memurlardan, vazifeleri dolayısıyle ifşasında zarar melhuz olan bir sırra
vakıf olup da meşru bir sebebe müstenit olmaksızın o sırrı salahiyetli
mercilerden gayrısına ifşa edenler hakkında Türk Ceza Kanunun 198'inci
maddesi tatbik edilir ve muvakkaten memuriyetten mahrumiyetlerine de karar
verilir. Madde 53- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) 32'nci
maddede yazılı mecburiyet ile 41'inci maddedeki memnuiyete riayet etmeyenler
500.000.- liradan 2.500.000.- liraya kadar ağır para cezasına mahküm
edilirler. Murakabe ve teftişte vazifelilere mümanaat edenlere veya
yapacakları tetkikatı kasten yanlış yola sevkedenlere, yukarıdaki cezadan
başka, ayrıca bir aydan bir seneye kadar hapis cezası hükmolunur. Madde 54- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir)4,
9, 36, 37 ve 38'inci madde hükümlerine ve bu maddelerde belirtilen yönetmelik
hükümlerine aykırı hareket edenlere 500.000.- liradan 2.500.000.- liraya
kadar ağır para cezası hükmolunur. Madde 55- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) 39'uncu
maddedeki mecburiyetleri yerine getirmeyenler ile hakikate aykırı bilanço, kâr
ve zarar hesabı tanzim ve tasdik edenlere 1.000.000.- liradan 5.000.000.-
liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. Madde 56-
45, 46, ve 48'inci maddelerde yazılı fiillerin üçüncü defa işlenmesi
halinde Ticaret Vekaletinin talebi ile sigorta şirketinin ruhsatnamesi mahkeme
kararı ile istirdat olunur. Ruhsatnamenin istirdadı halinde bu kanun hükümlerine
göre şirketin tasfiyesine gidilir. Mükerrir istihsal organı ise icrayı
faaliyetten menolunur. Madde 57-
Bu kanunda yazılı cürümlerin mesulleri şahsın tayin edilmemiş bulunan
hallerde cezai mesuliyet, bu kanunun hükmünü yerine getirmekle mükellef olan
idare meclisi reis ve azalıklarından ve imzalarıyla şirketi ilzama
salahiyetli müdür ve memurlardan, cezayı müstelzim fiil işlemiş veya buna
iştirak etmiş veya bu hususta emir vermiş olanlara racidir. Kovuşturma Usulü (22 Haziran 1994-21968 R.G.-539 KHK ile değiştirilmiştir) Madde 58-
Bu Kanunda yazılı suçlara ilişkin soruşturma Müsteşarlıkça yapılarak
durum ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına bir müzekkere ile bildirilir. Müsteşarlık
bu başvuruyla müdahil sıfatını kazanır. Müsteşarlık, Cumhuriyet Başsavcılığı
tarafından verilen takipsizlik kararına itiraza yetkilidir. Bu Kanuna aykırı
fiillerden haberdar olan Cumhuriyet Başsavcısı, gerekli soruşturmanın yapılmasını
teminen durumu Müsteşarlığa bildirir. Kovuşturmaya devam edilebilmesi, Müsteşarlığın
ilk fıkrada belirtilen usul uyarınca yazılı başvuruda bulunmasına bağlıdır.
Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcılık gerekli önlemleri almaya
yetkilidir. Şu kadar ki; acenteler ve diğer sigorta ve reasürans aracılarının
bu Kanunda suç sayılan fiilleri hakkında yapılan kovuşturmalarda, bu
maddede yazılı usulün uygulanmış olması şartı aranmaz. Müteferrik Hükümler (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) Madde 59-
Türkiye'de faaliyette bulunan sigorta şirketlerinin, Türkiye'de akdettikleri
her nevi sigorta miktarları üzerinden Hazine Müsteşarlığı'nca onaylanmış
saklama paylarına uygun olarak kendi üzerlerinde muhafaza ettikleri kısımdan
mütebakisini kısmen veya tamamen mükerrer sigorta mecburiyetine tabi tutmaya
Bakanlar Kurulu yetkilidir. Madde 60- (11
Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır.) Madde 61-
Heyeti Vekilece kabul
olunacak fevkalede hallerde Hazine Müsteşarlığı umumi menfaat ve sigortalıların
lehine lüzumlu göreceği sair tedbirleri de almaya yetkilidir. Madde 62-
30'uncu maddenin ikinci fıkrası hükümlerine muhalif olarak murakabe kurulu
aidatını zamanında ödemiyen sigorta şirketlerinden tahakkuk eden
aidat borçları yüzde on fazlasıyle Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Madde 63(15 Eylül 1993 tarih, 510 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmıştır.) Mülga Hükümler Madde 64-
Sigortacılığın ve sigorta şirketlerinin teftiş ve murakabesi hakkındaki
25 Haziran 1927 tarih ve 1149 sayılı Kanun ve bu kanunun bazı maddelerinin
tadiline ve mezkur kanuna bazı hükümler ilavesine dair olan 20 Mayıs 1938
tarih ve 3392 sayılı kanun ve Sigorta şirketlerinin teftiş ve murakabesi
hakkındaki Kanuna müzeyyel 26 Haziran 1927 tarih ve 1173 sayılı Kanun hükümleri
ile 29 Haziran 1956 tarih ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 42'nci
maddesinin ecnebi sigorta şirketleri hakkındaki kanunu muvakkatın 7-15 inci
maddelerini mahfuz tutan son fıkrası mer'iyetten kaldırılmıştır. Ek Madde 1- (15 Eylül 1993 tarih, 510 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmıştır.) Ek Madde 2- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) Sigorta
ve reasürans şirketleri ile sigorta ve reasürans aracılığı hizmeti
yapanlar ve sigorta eksperleri; mevzuat ve işletme planı esaslarına uygun
faaliyette bulunmak, sigortalıların hak ve menfaatlerini tehlikeye sokabilecek
hareketlerden kaçınmak, sigortacılığın icaplarına ve iyiniyet kuralına
uygun hareket etmek ve ödenmesi gerekli hale gelmiş sigorta tazminatlarını
zamanında ödemek zorundadırlar. Hazine Müsteşarlığı, birinci fıkrada gösterilen
kişi ve kuruluşların bu kurallara uymalarını sağlamak üzere gerekli her türlü
tedbiri alır. Bakanlıkça alınan tedbirlere uymayanlar hakkında 49 uncu
maddede yazılı cezalar hükmolunur. Ek Madde 3- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) Hazine
Müsteşarlığı ülke ekonomisine kaynak yaratacak şekilde, Türkiye'de
faaliyette bulunan sigorta ve reasürans şirketlerinin teknik ve mali imkanları
dahilinde büyüme ve gelişmelerini sağlayacak her türlü tedbiri almaya ve
bu arada, sigorta ve reasürans şirketlerinin tüm Türk sigorta portföyüne iştirak
edebilmelerini ve portföyden pay alabilmelerini temin edici düzenlemeler
yapmaya yetkilidir. Ek Madde 4- (11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir)
Bu Kanun'un "Cezai Müeyyideler" bölümünde belirtilen "Aynı
fiilin ikinci defa işlenmesinden maksat, hükmün kesinleşmesinden veya
Cumhuriyet Savcılığı'nın tebligatı üzerine para cezasının ödenmesinden
itibaren 5 yıl içinde fiilin tekrar işlenmesidir. Ek Madde 5- (15 Eylül 1993 tarih, 510 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmıştır.) Ek Madde 6- (Değişiklik 11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) Sigorta
Tetkik Kurulu ve tarife komitelerinin masrafları, Türkiye Sigorta ve Reasürans
Şirketleri Birliğinin görüşü alınarak Hazine Müsteşarlığınca
onaylanacak esaslar uyarınca, Birliğe üye şirketler tarafınca karşılanır. Ek Madde 7- (Değişiklik 11 Haziran 1987 tarih, 3379 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir) Diğer
Kanunların, Bu Kanuna aykırı Hükümleri uygulanmaz. Mer'iyet Hükümleri Madde 65-
Bu Kanun neşri tarihinden itibaren mer'iyete girer. Madde 66-
Bu kanun hükümlerini icraya İcra Vekilleri Heyeti memurdur. 21 Aralık 1959 tarih ve 7397 sayılı Kanun'a işlenemeyen hükümler. 16 Haziran 1994 KHK-539-Geçici Maddeler Geçici Madde 1-
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş
sigorta ve reasürans şirketleri, en geç 31.12.1997 tarihine kadar
sermayelerini 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu'nun 2'nci maddesinde tesbit
edilmiş olan asgari miktara yükseltmek ve durumlarını aynı Kanunu'nun 7'nci
maddesinin üçüncü fıkrasına uygun hale getirmek zorundadırlar. Bu sürenin
sonunda hayat ve hayat dışı gruplarında birlikte faaliyet gösteren sigorta
şirketlerinden hayat portföylerini sadece hayat grubunda faaliyet gösteren
bir sigorta şirketine devretmeyenler yeni hayat sigortası sözleşmesi
akdedemezler. Bu sigorta şirketlerinin hayat portföylerini devralmak üzere
kurulacak şirketlerde aranacak asgari ödenmiş sermaye bu Kanun Hükmünde
Kararname'nin 2'nci maddesinde yazılı tutarın yarısıdır. Ancak bu halde de
31.12.1999 tarihine kadar bu şirketlerin asgari ödenmiş sermayelerini bu
Kanun Hükmünde Kararnamenin 2'nci maddesinde öngörülen miktara çıkartılması
gerekir. Geçici Madde 2-
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
faaliyette bulunacak sigorta şirketleri ile sigorta aracıları durumlarını
engeç 31.12.1994 tarihine kadar, 7397 sayılı Kanun'un bu Kanun Hükmünde
Kararname ile değiştirilen 9'uncu ve 26'ncı maddeleri ile 39'uncu maddesinin
üçüncü fıkrası hükümlerine uygun hale getirmek zorundadırlar. Durumlarını
7397 Sayılı Kanun'un bu Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 9'uncu
maddesine uygun olmayan acenteler ile yapılan acentelik sözleşmeleri
31.12.1994 tarihinden itibaren geçersiz olur. Geçici Madde 3-
Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin 28'inci maddesindeki düzenlemeler yapılıncaya
kadar yürürlükteki belge örneklerinin kullanılmasına devam olunur. Bu
Kanun Hükmünde Kararname'nin öngördüğü yönetmelikler bu Kanun Hükmünde
Kararname'nin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde yürürlüğe
konulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar 7397 sayılı Kanun ile
ek ve değişiklikler uyarınca yürürlüğe konulan yönetmeliklerin bu Kanun
Hükmünde Kararname'ye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam
olunur. Geçici Madde 4-
Sigorta Denetleme Kurulu'nun statüsü ve personelinin özlük hakları ile
ilgili olarak yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar, 7397 sayılı Sigorta
Murakabe Kanunu'nun 344 sayılı Kanun Hükmündeki Kararname ile değişik
30'uncu maddesi hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. Geçici Madde 5-
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte sigorta ve reasürans
şirketlerinde genel müdür veya genel müdür yardımcısı olanlar hakkında,
aynı görevleri bulundukları şirkette veya diğer şirketlerde yürüttükleri
sürece, 4'üncü maddede genel müdür ve genel müdür yardımcıları için
öngörülen asgari deneyim şartı aranmaz. 16 Haziran 1994 KHK-539 Çeşitli Hükümler Madde 31-
7397 sayılı Kanun'da yer alan "Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı"
ifadeleri "Hazine Müsteşarlığı" şeklinde değiştirilmiştir. Madde 32-
Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin 20'inci maddesinde primlerin sigorta şirketine
intikali için öngörülen azami süre 1.1.1995 tarihinden sonra tahsil edilen
primler için geçerli olup bu tarihe kadar sigorta acenteleri tarafından
tahsil edilen primlerin sigorta şirketine intikalinde azami mehil tahsilatı
takip eden
ayın son günüdür. Madde 33-
Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 34-
Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Son
Düzenleme Tarihi: 23 Temmuz 2002
Güneş Sigorta Kilis A
Acentesi 1985'ten beri
Tel: 348 813 48 22 Fax:348
814 30 57 mail:
ozmusulsigortacilik@yahoo.com